Aardlekschakelaar slaat steeds af? Stappen

Close-up van een open groepenkast met een rij witte installatieautomaten en blauwe aansluitbedrading

Zelf doen kan vaak

Als je aardlekschakelaar steeds afslaat, lekt er ergens stroom weg naar de aarde. Meestal zit de oorzaak in één apparaat of in vocht, bijvoorbeeld in een buitenstopcontact, een buitenlamp of een oude koelkast. Je vindt de boosdoener vaak zelf door alle apparaten los te koppelen en ze daarna één voor één weer aan te sluiten.

Een aardlekschakelaar die afslaat, doet precies waarvoor hij bedoeld is: hij beschermt je tegen een elektrische schok en tegen brand. Het is dus geen storing van de schakelaar zelf, maar een waarschuwing. Blijf hem niet eindeloos omhoog zetten zonder te zoeken waarom hij uitvalt.

Op deze pagina lees je het verschil tussen een aardlekschakelaar en een gewone groep, de meest voorkomende oorzaken en een veilig stappenplan. Je leest ook waar je stopt en een elektricien laat komen.

Aardlekschakelaar of installatieautomaat: wat is het verschil?

In een moderne groepenkast zitten twee soorten schakelaars. Het helpt om te weten welke er uitvalt, want de oorzaak is anders.

Een installatieautomaat, ook wel groepsautomaat of zekering genoemd, beveiligt één groep. Hij schakelt uit bij overbelasting, als er te veel apparaten tegelijk op één groep staan, of bij kortsluiting. Een aardlekschakelaar bewaakt meerdere groepen tegelijk. Hij meet of de stroom die erin gaat ook weer terugkomt. Lekt er een klein beetje weg, bijvoorbeeld via een vochtig apparaat of via een mens, dan schakelt hij binnen een fractie van een seconde uit.

Er bestaat ook een combinatie van beide in één schakelaar, de aardlekautomaat. Die beveiligt één groep tegen alles tegelijk. Vaak zie je op de schakelaar een testknop met de letter T: dat is een aardlekschakelaar of aardlekautomaat.

Valt één groep uit en de rest werkt nog? Dan is het meestal de installatieautomaat: te zwaar belast of kortsluiting.
Valt een heel deel van het huis uit tegelijk? Dan is het meestal de aardlekschakelaar: er lekt stroom weg.
Valt alles uit, ook de aardlekschakelaars? Kijk dan of de hoofdschakelaar uit staat, of bel de netbeheerder bij een storing in de straat.

Waarom valt de aardlek uit? De meest voorkomende oorzaken

De oorzaak zit in de meeste gevallen in een apparaat of in vocht, en veel minder vaak in de groepenkast zelf. Dit zijn de dingen die elektriciens het vaakst tegenkomen.

Een apparaat met een verwarmingselement, zoals een waterkoker, wasmachine, vaatwasser, oven of boiler.
Een oude koelkast of vriezer waarin vocht bij de elektronica is gekomen.
Een buitenstopcontact, buitenlamp of tuinverlichting waar regenwater in staat.
Een beschadigd snoer of verlengsnoer, bijvoorbeeld afgekneld achter een kast.
Een vochtige kelder, kruipruimte of badkamer met een lamp of stopcontact.
Veel apparaten met kleine lekstromen op één aardlekschakelaar, zoals computers, opladers en tv's.
Een fout in de bedrading, bijvoorbeeld een spijker of schroef door een leiding.

Aardlek slaat af bij regen: kijk eerst buiten

Valt je aardlek vooral uit bij regen, mist of na een nacht met dauw? Dan zit de oorzaak bijna altijd buiten. Water komt in een buitenstopcontact, een tuinlamp, een grondspot of een aansluiting van de schuur. Ook een vochtige kabel in de grond kan het doen.

Kijk overdag of er buitenpunten zijn met gebarsten afdekkingen, een klepje dat niet sluit of een lamp waarin condens staat. Haal stekkers van buitenapparaten en tuinverlichting eruit en kijk of het probleem bij de volgende regenbui terugkomt. Schroef een buitenlamp of armatuur niet zelf open terwijl die nat is.

Blijft het probleem, dan is het verstandig om een elektricien de buitenleidingen te laten meten. Een kabel in de grond die beschadigd is, vind je niet zonder meetapparatuur.

Stappenplan: lekstroom zoeken in je eigen huis

Met deze stappen kom je in veel gevallen zelf achter de oorzaak. Je hoeft niets open te schroeven. Werk rustig, met droge handen, en houd een zaklamp bij de hand.

Stap 1: kijk in de groepenkast welke schakelaar uit staat. Is het een aardlekschakelaar of een enkele groep?
Stap 2: haal in het hele deel van het huis dat uitviel alle stekkers uit het stopcontact. Vergeet de wasmachine, koelkast, vriezer, boiler en buitenstopcontacten niet.
Stap 3: zet alle groepen onder de aardlekschakelaar uit en zet daarna de aardlekschakelaar weer aan.
Stap 4: zet de groepen één voor één weer aan. Slaat de aardlek bij een bepaalde groep direct af, dan zit de fout in de vaste bedrading of een vast aangesloten apparaat van die groep. Stop dan.
Stap 5: blijft alles aan, steek dan de stekkers één voor één weer in. Wacht even na elk apparaat en zet het ook aan.
Stap 6: slaat de aardlek af bij een bepaald apparaat, dan heb je de boosdoener gevonden. Laat dat apparaat uit en laat het nakijken of vervangen.
Stap 7: valt de aardlek pas na een tijdje uit, schrijf dan op wat er op dat moment aan stond. Een vaatwasser of wasmachine slaat soms pas af als het verwarmingselement aangaat.

Eén groep valt uit: overbelasting of kortsluiting

Valt alleen één groep uit en niet de aardlekschakelaar, dan is het meestal overbelasting. Dat gebeurt vaak als je een waterkoker, magnetron en airfryer tegelijk op dezelfde groep gebruikt, of als de droger en wasmachine samen draaien. Verdeel zware apparaten dan over verschillende groepen.

Valt de groep direct uit als je hem omhoog zet, ook zonder apparaten, dan kan er kortsluiting in de leiding of een vast aangesloten punt zitten. Probeer het dan niet steeds opnieuw. Telkens inschakelen op een kortsluiting kan leidingen en schakelaars beschadigen.

Heb je te weinig groepen voor wat je gebruikt, bijvoorbeeld na de aanschaf van een inductiekookplaat, lees dan ook onze gids over een inductiekookplaat aansluiten.

Wat je beter niet doet

Een aardlekschakelaar die blijft afslaan, is lastig. Toch zijn er een paar dingen die je nooit moet doen, ook niet tijdelijk.

Overbrug of verwijder de aardlekschakelaar niet. Dan ben je je bescherming tegen een schok kwijt.
Houd de schakelaar niet met tape of een klem omhoog.
Schroef stopcontacten, lampen of de groepenkast niet open om te zoeken naar de fout.
Gebruik een apparaat dat de aardlek laat afslaan niet verder, ook niet op een andere groep.
Werk nooit aan een buitenpunt of in een natte ruimte zolang er vocht in zit.
Raak niets aan in het deel van de meterkast voor de hoofdschakelaar. Dat hoort bij de netbeheerder.

Hier stop je en bel je een elektricien

Het stappenplan helpt bij apparaten en stekkers. Zodra de fout in de vaste installatie zit, is het werk voor een vakman. Een elektricien heeft een isolatiemeter waarmee hij per groep en per leiding kan meten waar de stroom weglekt.

De aardlek slaat af terwijl alle stekkers eruit zijn.
Eén groep laat de aardlek direct afslaan, ook zonder apparaten.
Je ruikt een brandlucht, ziet zwarte plekken of hoort geknetter.
De aardlekschakelaar laat zich niet meer omhoog zetten, of slaat juist niet af als je op de testknop drukt.
Het probleem zit bij een vast aangesloten apparaat, zoals een boiler, kookplaat of warmtepomp.
Je hebt een oude kast zonder of met maar één aardlekschakelaar.

Hoe een elektricien de oorzaak vindt

Een elektricien meet de isolatieweerstand van de groepen en leidingen. Zo ziet hij waar de stroom weglekt, ook als de fout in de muur of in de grond zit. Daarna herstelt hij de leiding, vervangt hij een punt of adviseert hij om een groep anders te verdelen.

Soms blijkt dat te veel apparaten op één aardlekschakelaar staan. Dan kan het helpen om groepen te verdelen over meer aardlekschakelaars of om aardlekautomaten te plaatsen. Bij een oude stoppenkast kan het advies zijn om de kast te vernieuwen. Lees wat daarbij moet en wat niet in onze gids over een oude groepenkast vervangen.

De prijs hangt af van hoe snel de fout te vinden is, of er een leiding vervangen moet worden, hoe bereikbaar de plek is en of het een spoedklus in de avond is. Via Klusflits kies je zelf welke gecontroleerde elektriciens je aanvraag krijgen. Bekijk eerst de dienst elektricien of vraag een elektricien aan via Klusflits.

Zo voorkom je dat de aardlek steeds uitvalt

Je kunt niet alles voorkomen, maar met een paar gewoontes verklein je de kans op storingen en merk je problemen eerder op. Meer onderwerpen vind je in het overzicht over elektra.

Druk een paar keer per jaar op de testknop van elke aardlekschakelaar.
Gebruik buiten alleen stopcontacten en lampen die geschikt zijn voor buiten, met een klepje dat goed sluit.
Vervang beschadigde snoeren en stekkers meteen.
Houd een kruipruimte of kelder droog en goed geventileerd.
Verdeel zware apparaten over verschillende groepen.
Vervang apparaten die vaak een storing geven, zeker als ze al oud zijn.

Met één aanvraag zie je vakmensen in en rond jouw woonplaats en kies je zelf wie je helpt. Doe een gratis aanvraag.

Veelgestelde vragen

Is het gevaarlijk als de aardlekschakelaar afslaat?

Het afslaan zelf is niet gevaarlijk, het is juist de beveiliging die werkt. De oorzaak kan wel gevaarlijk zijn, zoals een apparaat onder spanning of vocht bij een stopcontact. Zoek daarom altijd uit waarom hij afslaat.

Kan een aardlekschakelaar zelf kapot zijn?

Dat kan, maar het komt minder vaak voor dan je denkt. Een oude aardlekschakelaar kan gevoeliger worden of juist niet meer afslaan als je op de testknop drukt. Een elektricien kan meten of hij nog goed werkt en hem zo nodig vervangen.

Waarom valt de aardlek 's nachts uit?

Vaak komt dat door een apparaat dat 's nachts vanzelf aangaat, zoals een koelkast, vriezer, boiler of vaatwasser met uitgestelde start. Ook dauw kan een buitenpunt laten lekken. Schrijf op wanneer het gebeurt; dat helpt bij het zoeken.

Hoe vaak moet ik de testknop indrukken?

Fabrikanten en elektriciens adviseren om dat een paar keer per jaar te doen. De schakelaar moet direct uitschakelen. Doet hij dat niet, laat hem dan controleren. Zet daarna je klokken en apparaten weer goed.

Mag ik zelf een aardlekschakelaar vervangen?

Werken in de groepenkast raden we af. Je werkt dicht bij delen die onder spanning blijven staan, ook als de hoofdschakelaar uit staat. Na vervanging moet de installatie bovendien getest worden. Lees meer in onze gids over elektra zelf doen of een elektricien.

Wat als de aardlek blijft afslaan en ik geen oorzaak vind?

Dan zit de fout waarschijnlijk in de vaste bedrading of in een vast aangesloten apparaat. Laat die groep uit staan en laat een elektricien meten. Met een isolatiemeter vindt hij de fout veel sneller dan met zoeken op de gok.

Bijgewerkt op 29 oktober 2026 door de redactie van Klusflits.

Meer over elektra

Bekijk alle onderwerpen over elektra of lees meer over elektricien in en om het huis.

Aardlekschakelaar slaat steeds af: zo vind je de oorzaak